Gehouden op 8 oktober 2002
Verslag Discussieavond Belvedere Zuid-Twente
Datum: dinsdagavond 8 oktober
2002
Plaats: café ‘t Benteler in Bentelo
Om 19.30 uur opent mevrouw Machteld Versnel-Schmitz, werkzaam bij
natuurmonumenten, de avond. Ofschoon er ca. 110 aanmeldingen waren ontvangen
blijken er uiteindelijk ruim 200 personen aanwezig te zijn. Deze avond wordt er
uitleg gegeven over de in juli 2002 gehouden workshops betreffende het
Belvedere-project ‘Zuid-Twente’. Met nadruk wordt vermeld dat de
workshops een aantal ideeën hebben opgeleverd over een aantal onderwerpen
die in het gebied spelen. Het is vooral de bedoeling om de resultaten als
ideeën te zien en zeer beslist niet als vaststaande plannen. Er is niets
beslist. De workshops betroffen enerzijds de mogelijke herinrichting van het
gebied rond de Slaghekkenweg in Bentelo en anderzijds de herinrichting van een
drietal individuele kavels in Zuid-Twente. Voor de pauze bespreekt mevrouw Greet
Bierema de individuele kavels en zal mevrouw Judith Korpershoek de resultaten
betreffende de Slaghekkenweg toelichten. Na de pauze wordt er over de
workshopresultaten gediscussieerd.
Piet Jansen, gedeputeerde landschap en water, provincie Overijssel.
Fijn dat
er zo’n grote belangstelling is. Namens het Provinciaal Bestuur mag ik u
allen welkom heten. In verband met het overlijden van Prins Claus worden in deze
tijd grote feestelijkheden afgelast. Het bestuur heeft besloten om deze
bijeenkomst wel door te laten gaan omdat dit een informatieavond is, bedoeld om
te horen wat er gedaan is tijdens de workshop, wat de deelnemende architecten
uitgedacht hebben. Zij hebben daarvoor gesprekken gevoerd met de betrokken
boeren. Deze avond is er om ook te horen wat de andere bewoners in het gebied
vinden van hun ideeën. Het doel is om zorgvuldig om te gaan met
veranderingen in het landschap. Het is een geweldig waardevol landschap. Je moet
dit niet zo laten liggen. Je moet het ontwikkelen en de verandering in het
landschap inpassen. Hier ging het in de workshop om. Samen zoeken naar
oplossingen. Naast de drie individuele kavels is er ook het project rond de
Slaghekkenweg. Over deze projecten zullen we vanavond discussiëren en de
conclusies zullen worden meegenomen in het vervolgtraject.
Mevrouw Greet Bierema, landschapsarchitect, vertelt over de aanwezige
uitgangspunten en over de resultaten van de workshop (individuele
kavels).
Voordat we met de workshop begonnen moesten we weten waarover we
praten. Wat zijn de kenmerken van het gebied. Wat wil je behouden en wat wil je
verder ontwikkelen.
Ik heb in schema’s weergegeven wat er wordt bedoeld
(overhead sheets worden getoond). Het landschap is in drie delen ingedeeld:
bouwland, weiland, heide. De mens maakte het landschap langzaam hoger. Er kwamen
houtwallen en erfbeplanting, de ontginning van de heidevelden nam een aanvang en
de bebouwing nam toe. De problematiek van vandaag is dat er anders met het water
om wordt gegaan. Het is meer gekanaliseerd. Zo krijg je een graslandschap en de
driedeling verdwijnt. Rond 1910 heb je veel onderlinge verschillen in het
landschap. Veel bomen en kleinschalige kavels. Ook is er een gebied met
landgoederen. Hier veel zandpaden.
Nu is het veranderd. De gebieden zijn
smaller geworden waar ze vroeger breder waren. De mensen moesten keuzes maken.
De boerderijen gingen groeien. Er kwam een andere verbreding. De boeren kregen
meer klanten op het erf. Hierdoor ging men na denken hoe een erf eruit moest
zien. Dit is een verandering t.o.v. van vroeger.
Veel boerderijen worden nu
bewoond door burgers. Deze boerderijen worden zo mooi mogelijk aangepast. Nu er
andere activiteiten ontstaan gaat het erf er ook anders uitzien. Tijdens de
workshop is er gezocht naar voorbeelden voor de drie boerderijen waar dit type
veranderingen plaatsvinden (de individuele kavels) en het andere voorbeeld zijn
de boerderijen aan de Slaghekkenweg waar ook veel verandert. Daarbij is ook
rekening gehouden met het landschapstype (met de overheadprojector worden de
drie karakteristieke boerderijen getoond).
De drie individuele kavels: de vraag aan de ontwerpers was hoe de nieuwe situaties in te passen in het landschap waarbij de oplossingen passen in het kader van de nota Belvedère (behoud door ontwikkeling).
De familie Schonenborg wil graag
een extra bedrijfswoning.
De derde bedrijfswoning. Een derde woning op het
erf mag niet. Er komen verschillende ideeën naar voren:
-
het voorhuis vergroten.
- tijdelijke woning in de
schuur.
- een woning maken in de
kuilvoersilo.
- tijdelijke woning in het eikenhoutbos.
De familie Veehof zal de bestaande
boerderij slopen en er een villa voor in de plaats bouwen.
De villa, het
engels landhuis. Hierover is veel discussie geweest tijdens de workshop.
De
opties die genoemd worden zijn:
- Huis er niet bloot bij
laten liggen. Schermen aanbrengen van beplanting zodat het huis verstopt is. Het
is half zichtbaar
- De villa in een heideveld plaatsen. Zo
ga je terug naar de cultuurhistorie.
- De schuren behouden
als verwijzing naar het verleden.
- Niet vanaf de weg
zichtbaar laten zijn. Verstoppen achter een bos.
De familie Caumans wil graag in de grote
kapschuur een bed-and-breakfast beginnen.
De mening van de architecten was
eenduidig. Het is belangrijk dat je de gasten iets te bieden hebt. Wandelen in
een mooie omgeving. Een terras in de zon. De gehele plek opknappen met aandacht
voor het beekdal. Geen auto’s voor de deur.
Mevrouw Judith Korpershoek, architect bij Architectenbureau K2 (ddelnemer
workshop Slaghekkenweg), vertelt over de resultaten van de workshop
(Slaghekkenweg).
Judith Korpershoek legt uit dat er een aantal verschillende
opties onderzocht zijn. Het is interessant om te kijken hoe het landschap er
uitziet en hoe het aan de hand van de onderzochte oplossingen er uit zal kunnen
zien. Voor de ontwerpers is het interessant om de interactie tussen de bedrijven
en de landschapsontwikkelingen te zien. Het landschap wordt immers gemaakt door
mensen. Het uitgangspunt is de ontwikkeling van de bedrijven gewest. Na
gesprekken gevoerd te hebben met een aantal bewoners aan de Slaghekkenweg is
geprobeerd om hun doelstellingen te verwezenlijken en is er gekeken wat wel en
wat niet mogelijk is. Ook is het landschap zelf bekeken. Wat moet er behouden
worden. Het resultaat wat nu getoond wordt zijn vier theoretische modellen,
denkmodellen (overheadsheets van de vier modellen worden getoond).
De varkens-es.
Op de varkens-es zijn
clusters gevormd van verschillende bedrijven bij elkaar. Het type landschap is
al aanwezig.
De
varkenslinie.
Hier worden stroken voor bebouwing aangewezen. De
openlijn van het landschap wordt behouden. Naast de gebieden, die voor bebouwing
zijn aangewezen zijn, wordt er verder niet uitgebreid. Een nieuwe vorm in het
landschap zal dan ontstaan
Het
varkensbos.
Rond de bedrijven een boslandschap maken. De bebouwing
valt dan niet op. Ook hier ontstaat een nieuw soort landschap.
De varkensstraat.
In dit model worden
werken en wonen uit elkaar getrokken. De bedrijven concentreren aan de
Slaghekkenweg en de bedrijfswoningen komen daarbuiten, aan de kant van de
natuur. Dit sluit aan bij wat er nu al soms gebeurt.
De getoonde
scenario’s zijn misschien extreem maar geven wel mogelijkheden om verder
mee aan de slag te gaan. Er is invloed van individuele bedrijven op het
landschap.
Als eerste zal de discussie gaan over het project Slaghekkenweg. Het model is Twents maar kan ook elders functioneren.
Dhr. Potijk, Het lijkt mij een werkbaar
project. Door mijn functie binnen het bedrijf, waar ik boeren adviseer in de
bedrijfsontwikkeling, bemerk ik een positieve reactie. Wel wil ik aangegeven dat
de ontwikkeling op slot zit. De boerensector staat onder druk. Dat er nieuwe
gebieden komen is van belang. Oost-Nederland is een veehouderijgebied. De vraag
is: mag en kan je op deze manier ontwikkelen. Is er een basis voor
groeimogelijkheden.
Dhr.
Steentjes. Ik ben geen agrariër maar wel indirecte belanghebbende.
Ik draag de agrarische sector een warm hart toe. Is dit ontwerp geen
luchtfietserij. De boeren moeten vechten voor hun bestaan. Staat het
bestemmingsplan deze uitbreiding toe of is het niet haalbaar. Waarover wordt er
nu gepraat.
Dhr. Arendsen. Wat
zijn de technische mogelijkheden in de huidige situatie. Vooruit kijken wat er
eventueel aan ontwikkeling gedaan kan worden.
Dhr. Steentjes. Een pijnpunt: is er overleg geweest met de
mensen die wonen in het gebied. Waarom niet iedereen. Wij maken ons ongerust. De
vraag bij de mensen die niet gehoord zijn rijst: “wat is er aan de
hand?”. Is het niet zo dat er zoveel mogelijk mensen op de hoogte dienen
te zijn.
Mw. Korpershoek. Er is
begrip voor de argwaan en het ongenoegen. Er is met een aantal mensen gesprekken
geweest. Deze avond is juist bedoeld om zoveel mogelijk mensen te bereiken, te
informeren en er bij te betrekken.
Dhr. Steentjes. Het bestemmingsplan is
duidelijk. Uitbreiding van melkveehouderij. De varkensbedrijven kunnen haast
niet uitbreiden.
Dhr. Arendsen. De provincie is niet verantwoordelijk voor het
plaatselijk bestemmingsplan. Geen uitspraak doen in het kader van dit plan ten
opzichte van het bestaande bestemmingsplan.
De bewoners moeten goed in de
gaten houden hoe dit traject verloopt. Door het nieuwsbulletin, dat huis aan
huis verspreid wordt, te lezen. Er zullen meer openbare bijeenkomsten gehouden
worden over het deelplan Zuidwest Twente.
Wanneer er een plan op tafel ligt
is er ook een officieel bezwaren traject.
Dhr. Verbeek. In het kader van de reconstructie zoeken naar
perspectief. Creatief zoeken hoe je in de toekomst bedrijven door kan laten
groeien.
Discussieleidster. Zorgen dat je er vanaf het eerste moment bij
bent. Goed letten op de voortgang in de trajecten.
Mw. Schreier. Mooie ideeën, varkensbos
creëren. Men is nu bezig met de reconstructiewet. Stankoverlast moet
tegengegaan worden. Er is in Den Haag 0,0 euro beschikbaar!
Dhr.
Jansen. Hoeveel ruimte is er. De reconstructiewet geeft niet veel ruimte.
Wanneer de middelen minder worden moet men creatiever zijn als het gaat om de
ruimte.
Wethouder. De opmerking
over de financiën klopt. Er zijn beperkingen, met name voor de
financiële ambitie. Een voorbeeldgebied aanpakken. Kijken naar de
regelgeving op gebied van het milieu.
Discussieleidster. Er bestaat een project Stadsmilieu. Ook hier
liep men tegen verschillende regels aan. Er is een experimenteerartikel gemaakt,
waarbij niet naar de individuele bedrijven is gekeken maar naar het eindsaldo.
Zo krijg je een beter geheel.
Dhr.
Jansen. Merkt op experiment gebied per saldo een grote stap
voorwaarts.
Dhr. Buskens.
Verschil van insteek in het verhaal. Als landbouwer meedenken aan de invulling
van het landschapsgebied. Wel realistisch blijven. Volgens mij is het financieel
absoluut onhaalbaar. Er zal veel vee verplaatst moeten worden. Wie betaalt dit?
Er is veel creativiteit en de ervaring is dat er veel plannen zijn geweest
voor het project Hart van Twente maar aan het eind van de rit was er geen geld
en gingen de plannen niet door. Als landbouwers zien we liever eerst geld en
maken daarna een plan.
Dhr.
Jansen. Je moet er niet van uitgaan dat door de reconstructiewet alles op
slot zit. Het kan wel tot stand komen maar dat is niet makkelijk. Doe je niets
dan blijft er niets over. Wanneer iedereen meedenkt kom je samen een heel
eind.
Bewoner. Door het verdelen
in blokken is daar veel uitstoot is van ammoniak. Hoe hou je deze gebieden
gezond?
Mw. Korpershoek. Ik heb
hier weinig verstand van. Uit gesprekken met de bewoners heb ik begrepen dat je
de hygiëne goed moet regelen.
Discussieleidster. In het verdere proces,
wanneer deze problemen ontstaan, moet hier onderzoek naar worden
gedaan.
Bewoner. Er wonen
verschillende eigenaren in het gebied. Deze importeren dieren vanuit
verschillende gebieden. Dat is toch een groot risico.
Discussieleidster. Ook deze problemen moeten
nader uitgezocht worden.
De discussie over het gebied Slaghekkenweg wordt
gesloten.
We gaan nu verder met het 2de deel van de
discussie over de drie individuele kavels.
Fam. Schoneborg en de extra bedrijfswoning.
Hoe ga je om met de gasten op je erf. Het verhullen van het landhuis. Een eerste
reactie van de heer Ten Voorde.
Dhr. Ten Voorde. Wij zijn geïnspireerd
bezig geweest met de bedrijfswoning. Het bedrijf zal geïntensiveerd worden.
Er komen later twee aparte bedrijven. Hoe passen wij dit in het landschap. Je
loopt tegen verschillende regels aan. Bij ruimte in de regelgeving kan er een
goede inpassing in het landschap plaatsvinden.
Discussieleider. Dit zetten
we neer als een probleem.
Fam Caumans. Het landgoed Westerflier. Een
eerste reactie van Dhr. Schimmelpenninck, mede-eigenaar van het landgoed.
Dhr. Schimmelpenninck. Ik ben hier zeer bij betrokken. Twee jaar geleden
zijn de schuren gesloopt. Het is een uitdaging om iets van dit pand te maken.
Hoe kun je de gebouwen verbouwen zonder het karakter geweld aan te
doen.
Fam. Vehof met hun
vervangende woning in Engels landhuisstijl. Een eerste reactie van Dhr. ??,
architect bij het Oversticht.
Dhr. ??. In het kader van de problematiek van
de landschapshuizen in de provincie is er naar gekeken. Er zijn verschillende
landschapshuizen in deze provincie. Er is veel discussie geweest over
mogelijkheden voor de inrichting van het perceel passend in het landschap. De
gemeente, welstandsnota’s, kunnen hier iets mee doen. De voorwaarde waarop
het getoetst wordt is geen heldere voorwaarde. Van tevoren moet er duidelijkheid
zijn. Bij de gemeentelijke reconstructiewet moet hierover goed nagedacht
worden.
Discussieleidster. De
nota’s van de gemeente zijn openbaar en kunnen door de burgers ingezien
worden.
Drie voorbeelden van situaties zoals die in het landschap
voorkomen. Vraag aan de zaal: Roept dit iets bij u op?
Een bewoner. Burgers hebben geen moeite om
een woning te bouwen in het buitengebied. Maar wanneer een naastgelegen boer
zijn bedrijf wil uitbreiden zijn er daardoor wel veel beperkende regels.
Wethouder.
De stankwetgeving is al versoepeld. Een nieuwe vestiging van burgerwoningen mag
geen belemmering zijn voor de agrarische bedrijven. We hebben overigens nu te
maken met het fenomeen dat er veel agrariërs stoppen met hun bedrijf.
Hierdoor wijzigt automatisch het bestemmingsplan.
Dhr. Aanhink. Door de wetgeving is men
gedwongen creatief bezig te zijn. Er zijn andere mensen dan alleen de boeren
actief in het buitengebied. Voor de toekomst moeten we de regelgeving ten aan
zien van de boeren nu wijzigen.
Wethouder. De regels zijn er om het leven
gemakkelijk te maken. Het is geen middel om een doel te bereiken. Door
ontwikkelingen vanuit de maatschappij kan de regelgeving aangepast
worden.
Dhr. Schreier. Door de
reconstructie moeten bedrijven verplaatst worden. Het is goedkoper om de
regelgeving aan te passen.
Dhr.
Harsta. Wat mij opvalt is dat vanavond veel gepraat wordt over de
reconstructie. Waar het hier om gaat is om te kijken hoe je de bebouwing in het
landschap in kan passen. Het gaat toch om de reactie van de bewoners op de
plannen van de workshop.
Discussieleidster. Het is duidelijk gezegd dat het geen kwestie
is van een plan. Het zijn alleen maar ideeën. Het is terecht dat er
opgemerkt wordt dat de regelgeving belemmerend werkt.
Gedeputeerde. Het is boeiend
om te zien hoe je een gebied leefbaar houdt. Er moet gewerkt worden. Je mag de
landbouwer niet hinderen.
Deelnemer. Het is verbazend dat de architecten geen reële
scenario’s hebben. Er moet goed geluisterd worden naar de mensen uit de
zaal.
Mw. Bierema. Wat we
vanavond presenteren en bespreken is het begin van een begin proces. Door er met
elkaar over te praten en de bewoners er vroegtijdig bij te betrekken moet een
zwaan-kleef-aan effect worden bereikt.
Bewoner. Wij zijn gewend eerst te zorgen eerst dat de
financiële kant rond is en daarna gaan we pas plannen maken.
Discussieleidster. Er is niets afgerond. Dit
is de eerste stap om te kijken hoe je met het landschap om kan gaan. We zijn
hier om er gezamenlijk over te praten. Dat de financiën eerst rond moeten
zijn klopt. Het is goed om dit feit te noemen.
Dhr. Seckel. Ik heb als architect meegewerkt aan de workshop.
Het is goed om te praten over de problemen. Van groot naar klein. Wat ik nu hoor
is dat het bestemmingsplan belangrijk is. Dat merk je nu in de discussie.
Dhr. Velsink. Dit project is
wél zinnig. Het gaat om het plannen voor de toekomst. De landbouw speelt
een grote rol. Er zijn nu eenmaal veel veranderingen op komst en het is goed om
naar de dagelijkse praktijk te kijken. Laat dit de basis zijn in de
veranderingsprocessen.
Bewoner.
Wat is mis in het eigenlijke kenmerk van het landschap. Coulisse landschap. Een
aantal ontwerpen zo door strepen. Bijvoorbeeld de varkenslinie.
Mvr. ??. De
gemiste kans is het pilot ‘Hart in Twente’. Daarbij is een discussie
gevoerd waarbij het ging om de cultuur historische waarde. Dit komt niet terug
in de hier getoonde plannen. Dit project inplannen in het pilot “Hart van
Twente”.
Mw. Bierema.
Tijdens deze tweedaagse workshop is gekeken wat er karakteristiek is aan
het landschap. Dit was anders dan alleen maar kijken naar de
cultuurhistorie. Meer gezocht naar waar haal je de inspiratie uit.
Bewoner. Waarom staan er achterin de brochure
bijna alleen maar namen van bedrijven uit Amsterdam. Een suggestie van mij is om
meer lokale architecten hieraan mee te laten doen.
Discussieleidster. Ik wil deze
avond nu eindigen. Dit is een goede methode om iets bij u los te maken. Ik
wil iedereen graag bedanken voor hun komst en inbreng tijdens de discussie.