22 februari 2007
NIEUW ELAN IN TWENTE
Verslag van een
groepspresentatie door jonge Twentse architecten
Er is veel jong
ontwerptalent in Twente. Het broeit en borrelt en de dynamiek is groot. Na
enkele jaren, waarin de economische luwte in Nederland zo zijn effect had op de
bouwactiviteit, hebben veel bestaande en vaak gerenommeerde architectenbureaus
weer goed gevulde orderportefeuilles. En hun ambities zijn groot. Niet alleen om
de grote hoeveelheden opdrachten aan te kunnen, maar ook om daar met eigentijdse
ontwerpen op te reageren. Veel bureaus hebben daarom de afgelopen jaren jong
ontwerptalent aangetrokken. Maar ook zijn er in korte tijd een flink aantal
nieuwe architectenbureaus bijkomen. Nieuwe bureaus met hoge verwachtingen. Deze
ontwikkeling was voor het Architectuurcentrum Twente aanleiding om het jonge
talent de gelegenheid te geven zich te presenteren. Jonge architecten, dat wil
zeggen niet ouder dan veertig jaar, werkzaam op een Twents bureau of eigenaar
van een eigen bureau, waren daarvoor uitgenodigd. Op 22 februari kregen zij elke
tien minuten om volgens het pecha kucha systeem een flitspresentatie te geven.
Aan hen was gevraagd om in een persoonlijk verhaal hun ambities, hun visies en
architectuuropvattingen aan de hand van veel beelden aan het Twentse publiek te
presenteren. En de belangstelling was groot. De 120 stoelen die in een zaal van
het gebouw van Woongroep Twente in Hengelo waren klaargezet, waren nog niet
genoeg en achterin de zaal was het dringen om de flitspresentaties te kunnen
volgen.
Ontwerptalent in de regio
De gekozen
locatie in Hengelo was geen toeval. Woongroep Twente had in 2006 de
ideeenprijsvraag ‘Hoogh Hengelo’ uitgeschreven voor het ontwerpen
van een hoogbouwproject aan de Bornsestraat, vlak naast het kantoor van
Woongroep Twente. Hiervoor waren tien jonge Twentse architecten uitgenodigd om
onder motto een ontwerp in te dienen. Voor het Architectuurcentrum Twente was
dit aanleiding om te onderzoeken hoe groot het ontwerptalent in de regio nu
werkelijk is. Aanvankelijk waren uit de grote groep kandidaten tien jonge
architecten geselecteerd voor een presentatie, waaronder enkele deelnemers aan
de ontwerpwedstrijd Hoogh Hengelo. Uiteindelijk bleven er daar – in
verband met afzeggingen vanwege prive-omstandigheden - acht van over. Drie van
hen richtten enige tijd geleden hun eigen bureau op, al of niet samen met een
ander. Dit waren Theo Reitsema (Reitsema&Partners uit Rijssen), Martine
Schipper (schipperdouwesarchitectuur uit Wierden)
en Hein Jan Geerdink (Project DWG uit Enschede). De overige vijf
deelnemers zijn in dienstverband werkzaam op Twentse architectenbureaus. Dit
waren Robert ten Dam (ten
Dam / de Leeuw Architecten uit Diepenheim), Bob Hebben (Beltman Architecten uit Enschede),
Carla Kamphuis (Leijh,
Kappelhoff, Seckel, van den Dobbelsteen, Architecten uit Hengelo), Walter
Kemperman (Bouw
Consulting
Twente uit Enschede) en Wouter Zwerink (IAA Architecten, Enschede). Het voert te ver om in
dit verslag de afzonderlijke presentaties te verslaan. Maar opmerkelijk was wel
de frisheid en soms onbevangenheid waarmee de deelnemers zichzelf presenteerden.
Soms zeer persoonlijk. Zo gaf Bob Hebben van zichzelf een soms hilarische
karakterschets en gaf hij inzicht in zijn ontwerpmotivaties die soms tot
letterlijke vertalingen van een conceptuele gedachte leidden. Opmerkelijk was
ook de presentatie van Robert ten Dam, die zich beperkte tot het bespreken van
twee projecten. In een recent gerealiseerd woonwerkhuis in Markeveld toonde hij
zijn betrokkenheid bij het Twentse landschap en uit een ontwikkelingsproject in
Sao Paulo - Brazilië - zijn grote maatschappelijke betrokkenheid. Hein Jan
Geerdink liet met zijn projecten zien dat ook in hedendaagse architectuur
bijzondere belevingskwaliteiten mogelijk zijn zoals hij die ook aantreft in de
door hem getoonde oude en veelal organisch ontstane
architectuur.
Anderen gaven uitsluitend een beeld van de door
hen (mede) ontworpen projecten. Daarbij werden de door hen gehanteerde
ontwerpuitgangspunten benadrukt die soms direct uit de opdracht of uit de
locatie voortkwamen, maar soms ook werd een hoger schaalniveau gehanteerd om het
ontwerp te verklaren. Dan kwam bijvoorbeeld de Twentse architectuurtraditie aan
de orde. In een aantal presentaties zaten overeenkomsten, die wellicht als
architectuurtrends
aan te merken zijn. Zo werden diverse ontwerpen getoond
van vrijstaande gebouwen – veelal woningen – die verwantschap tonen
met de boerenschuur. Een landelijk te herkennen trend waarbij vaak uitbundig
hout wordt toegepast voor de materialisatie van de schil van het object. Ook
zagen we meerdere malen de schuine gevel, soms voorover, soms achterover
hellend. Dit ontwerpmiddel werd opmerkelijk vaak toegepast in de inzendingen
voor de prijsvraag Hoogh Hengelo.
Jan Salverda
Aan het eind van de
bijeenkomst kreeg Jan Salverda het woord. Salverda is bestuurder bij de
Woongroep Twente en tevens bestuurslid van het Architectuurcentrum Twente. Als
lid van de jury van de prijsvraag Hoogh Hengelo, gaf hij een korte samenvatting
van de wedstrijd en de twee winnaars die een vervolgopdracht krijgen om hun
inzending nader uit te werken. Woongroep Twente heeft van de inzendingen een
boekje samengesteld waarvan het eerste exemplaar door Salverda werd uitgereikt
aan Peter van Roosmalen, coördinator van het Architectuurcentrum Twente.
Saverda benadrukte daarbij nog eens het belang van het architectuurcentrum voor
de ontwikkeling van architectonische kwaliteit in Twente. Na afloop kreeg iedere
bezoeker een exemplaar van het boekwerkje. Er is veel ontwerptalent in Twente.
Veel meer dan de acht architecten die zich op 22 februari presenteerden. Daarom
werd na afloop al gefluisterd over een mogelijk vervolg; een jaarlijks of
tweejaarlijkse herhaling van een soortgelijke groepspresentatie. Belangstelling
is er genoeg, gezien de hoge opkomst. En het waren zeker niet alleen maar
familieleden of collega’s. Voor corporaties, ontwikkelaars en aannemers
bleek de bijeenkomst zeer interessant. Of het netwerken na afloop van de
bijeenkomst ook nog tot nieuwe opdrachten voor de jonge architecten heeft
geleid, is niet bekend...
door Tom de
Vries, Deventer